دکتر مهدی گلشنی

دکتر مهدی گلشنی،فیزیکدان ، مترجم و استاد دانشگاه ؛ در بهمن ۱۳۱۷ ه. ش. در اصفهان زاده شد. وی فرزند مرحومین حاج محمد تقی گلشنی و حاحیه خانم عصمت ملاباشی است . او تحصیلات دبستان و 5 سال دبیرستان را در مدرسۀ فرهنگ و سال آخر دبیرستان را در دبیرستان ادب سپري كرد. از اوّل دورۀ دبیرستان، علوم ادبي، منطق، حكمت الهي، فلسفه و برخی از متون فقه و اصول را در مدارس علمیۀ جدّۀ بزرگ و جدّۀ کوچک و در نهایت مدرسۀ علمیۀ چهارباغ آموخت. «تجریدالاعتقاد» علّامه خواجه نَصیرُالدّینِ طوسی، «شرح منظومه» حاج ملّا هادی سبزواری و نیز بخشی از «الاشارات و التنبیهات» ابن سینا جزو درس هایی بودند که او در این دوره گذراند. او از آقای غلامحسین آهنی، معلّم خوشنویسی و ادبیات دورۀ دبیرستان و نیز آیت الله شیخ محمود مفید، مدرّس علوم معقول در مدرسۀ علمیۀ چهارباغ، به نیکی تمام یاد می کند. گلشنی، در تابستان1335ش. با شرکت در مسابقات ادبی استان اصفهان و سپس ایران، نفر اوّل و برگزیده شناخته شد.

او در تابستان 1336ش. فقط در کنکور فیزیک دانشگاه تهران شرکت کرد و پذیرفته شد. دورۀ كارشناسي فيزيك را در گروه فيزيك دانشكدۀ علوم دانشگاه تهران گذراند و با رتبۀ نخست در گروه فيزيك و هم چنين، دانشكدۀ علوم دانش آموخته شد. در این دوره، از دانش و تخصّص استادانی چون دکتر آزاد، دکتر جناب، دکتر حسابی و دکتر خمسوی بهره مند بود؛ چندي در مركز اتمي دانشگاه تهران به پژوهش پرداخت تا اينكه در فروردین 1340ش. برای تحصیل در دورۀ دکتری به امریکا رفت و دورۀ دو ماهۀ زبان را در دانشگاه کلمبیا گذراند. در پاییز همان سال به دانشگاه کالیفرنیا در برکلی رفت و دروس تحصیلات تکمیلی را فرا گرفت و در آنجا از فیزیکدانان برجسته ای همچون واینبرگ، گلاشو، چمبرلن، چو، تریلینگ و واتسون بهره برد؛ سرانجام در 1348ش. موفق به دريافت دانشنامۀ دكتري در فيزيك نظري( در حوزۀ ذرّات بنیادی) شد.

دکترگلشني، در 1349ش. استاديار دانشكدۀ فيزيك دانشگاه صنعتی شریف شد. سپس، در زمان رياست دكتر سيّد حسين نصر در دانشگاه، به رياست انتخابي دانشكدۀ فيزيك(54-1352ش.) رسيد. درسنامه هاي« الكتريسيته و مغناطيس» ، « فيزيك مدرن » ، «فيزيك ذرّات بنيادي»، و « فيزيك اتمي و هسته اي» ، همگي دراين دوران نگارش شده اند. ایشان ، در نیمۀ اول دهۀ 1350 ش. درس هائی نظیر فیزیک مدرن ، مکانیک کوانتمی نسبیتی ، نسبیّت عامّ ، ذرات بنیادی ، کیهان شناسی مقدّماتی و پیشرفته و نیز در سال 1358 درس فیزیک و فلسفه را برای نخستین بار در دانشکدۀ فیزیک دانشگاه صنعتی شریف ارائه کرد.

او، براي بهره گيري از فرصت مطالعاتي از آغاز سال1355ش. به دانشگاه پنسيلوانياي آمريكا رفت و 15 ماه در آنجا به پژوهش پرداخت. پس از بازگشت، او معاونت آموزشي و دانشجويي دانشگاه را از مهر 1357تا اَمرداد ماه 1359ش. عهده دار شد و از تیر 1359 ش. در شورای عالی مرکز نشر دانشگاهی عضویّت یافت.

از كارهاي دكتر گلشني، مشارکت مجدّانه براي بهسازي سازمانی و از سرگيري فعّاليّت هاي انجمن فيزيك ايران(1363ش.) ، عضويّت در هيئت مؤسّس و هیئت مديرۀ آن براي چندين دوره و برگزاري سخنراني هاي علمی در همايش هاي سالانۀ انجمن فیزیک ایران گفتني است.

دکتر گلشنی، در 1364 ش. مرتبۀ استادی فیزیک در دانشکدۀ فیزیک دانشگاه صنعتی شریف را احراز کرد و ايشان، دوباره در سال هاي 68-1366ش. مديريّت دانشكدۀ فيزيك را پذيرفت و كوششي پيگيرانه را براي بنیان گذاری دورۀ دكتري فيزيك در دانشگاه صنعتي شريف دنبال كرد. سرانجام، در آبان ماه1367ش. با حضور استاددکتر محمّد عبدالسّلام، فيزيكدان نامدار پاکستانی مسلمان و برندۀ جايزۀ نوبل فیزیک در1358ش.، نخستين دورۀ دكتري فيزيك در ايران راه اندازي شد.

از دیگر کارهای دکتر گلشنی، همکاری در برنامه ریزی و راه اندازی مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیّات (1368 ش.)، و تشکیل هسـتۀ پژوهشی فیزیک بنیادی در آنجا بوده است. این مرکز هم اکنون با نام پژوهشـگاه دانش های بـنیادی فعّالیّت ملّی و جهانی دارد. دکتر گلشنی ، از اساتید پیشکسوت پژوهشگاه شناخته می شود.

با پایه گذاری فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران در 1369 ش، دکتر گلشنی عضو پیوستۀ آنجا شد و ریاست گروه علوم پایۀ فرهنگستان را به عهده گرفت. در ماه های پایانی همین سال، مدیریّت گروه علوم پایه در معاونت پژوهشی وزارت فرهنگ و آموزش عالی و نیز، مدیریّت کمیتۀ علوم پایه در شورای عالی برنامه ریزی آن وزارت خانه را پذیرفت که منجر به تحول در برنامه ریزی علوم پایۀ کشور شد. برنامه ریزی، ساماندهی و مدیریّت علمی «سمینار فلسفه و روش شناسی علوم تجربی» (1369 ش.) با دکتر گلشنی بوده است. او در 1371 ش. به عنوان «استاد نمونۀ آموزش عالی کشور» از سوی وزارت فرهنگ و آموزش عالی برگزیده شد .

ایشان، در آبان ماه 1372 ش. به ریاست پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی رسید و از آن پس،کوشش بسیار جدّی را برای گسترش کمّی و افزایش کیفی علوم انسانی با کارایی و روزآمدی بیشتر و بهتر در عرصۀ کشور از خود نشان داد. از جمله کارهای دکتر گلشنی، در طی تقریباً شانزده سال مدیریّت ایشان ( تا اوائل اردیبهشت ماه 1388 .)، راه اندازی و مدیر مسئولی فصل نامه های آفاق الحضاره الاسلامیه(به عربی)، نامۀ علوم انسانی، و نامۀ علم و دین و هم چنین، راه اندازی مرکز تحقیقات امام علی (ع)، پژوهشکدۀ اقتصاد، گروه اندیشۀ سیاسی اسلام، گروه غرب شناسی، گروه علم و دین و نیز برنامه ریزی و راه اندازی دورۀ دکتری تاریخ علم(گرایش های اختر شناسی،ریاضیّات،و...) و دورۀ دکترای فلسفۀ علم و فنّاوری(1386 ش.) ، در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و سرانجام برنامه ریزی، ساماندهی و مدیریّت علمی در برگزاری کنگرۀ جهانی امام علی (ع) عدالت، وحدت و امنیّت (1379ش.)، کنفرانس توسعۀ دانش و فناوری مطالعات فرهنگی (1383 ش) ، و کنگرۀ ملی علوم انسانی (1385ش.) را می توان نام برد.

دکتر گلشنی ، در 1374 ش. گروه فلسفۀ علم دانشگاه صنعتی شریف را با گشایش دورۀ تحصیلی کارشناسی ارشد پایه گذاری کرد و ریاست آن از آغاز تا تیر ماه 1397 با ایشان بوده است.

دکتر گلشنی، بیش از 250 مقاله به زبان های انگلیسی، عربی و فارسی در زمینه های فیزیک ذرّات بنیادی، کیهان شناسی، فیزیک بنیادی، فیزیک و فلسفه، علم و دین، و برنامه ریزی دانشگاهی، 20 جلد کتاب تألیفی و ترجمه، سخنرانی های بسیار در دانشگاه ها و همایش های بین المللی در خارج و داخل کشور در کارنامه دارد.

ایشان، بیش از 120 پایان نامۀ دانشگاهی در پایۀ کارشناسی ارشد و در حدود 30 رسالۀ دکتری را در موضوع های فیزیک بنیادی، فلسفۀ علم، رابطۀ علم و دین به عنوان استاد راهنما، هدایت کرده است.

وی عضو شورای مشاوران علمی و داوران فصل نامه های نظیر

(چاپ پاکستان) - Islamic Studies چاپ آمریکا) - American Journal of Islamic Social Science

بوده است.

دکترگلشنی، در انجمن ها و موسّسه های آموزشی و پژوهشی معتبر ایرانی و بین المللی مانند انجمن فیزیک آمریکا،جامعۀ مدرسین فیزیک آمریکا ، انجمن فیزیک ایران، مرکز جهانی فیزیک نظری و ریاضیّات (تریست، ایتالیا)، انجمن جهانی علم و دین (کمبریج، انگلستان)، انجمن فلسفۀ علم(میشیگان، آمریکا)، انجمن مطالعات دینی (نیویورک، آمریکا)، مرکز الهیّات و علوم طبیعی (برکلی، آمریکا)، و آکادمی علوم جهان اسلام در ادوار گوناگون عضویّت داشته است

داوری و ارزیابی در جشنوارۀ جهانی خوارزمی، جایزۀ جهانی تمپلتون برای پیشبرد معنویّت، ، جایزۀ استاددکتر عبدالسّلام برای فیزیکدانان ایرانی ، عضویّت در شورایعالی انقلاب فرهنگی از سال 1375 ش. برخی از افتخارات بین المللی و ملّی ایشان است.

دکتر گلشنی در مهر 1381ش. به عنوان«چهره ماندگار فیزیک» برگزیده شد. هم چنین او در اسفند 1388 ش.«دانشمند برگزیدۀ فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران» شناخته شد و نشان درجه یک دانش را دریافت کرد .

وی، «استاد ممتاز » دانشگاه صنعتی شریف و یکی از اندیشمندان سرشناس جهانی در مباحث علم و دین و از فیلسوفان نامدار علم در جهان اسلام به شمار می رود.

در سال 2009م. ،کتاب های «فیزیکدانان ایرانی»، «برترین استادان دانشگاه صنعتی شریف» و نیز «برترین فیزیکدانان کوانتومی جهان» در آمریکا به چاپ رسید که در آنها، زیست نامه و شرح کارهای پژوهشی و آموزشی دکتر مهدی گلشنی آمده است.

در کتاب«500 نفر از سرشناس ترین چهره های جهان اسلام» که در 2009 م. از سوی دانشگاه جورج تاون امریکا چاپ شده ، نام ایشان به عنوان یک دانشمند نامدار ایرانی آمده است.

دکتر گلشنی ، در سال های 1364 و 1370 موفّق به دریافت « جایزۀ کتاب سال» شد و «جایزۀ علامه طباطبایی» را در 1391 ش. از بنیاد نخبگان ایران دریافت کرد .

از جمله کتاب های وی به زبان فارسی عبارتند از:

۱.« قرآن و علوم طبیعت » (1364) ،

۲.« تحلیلی از دیدگاه های فلسفی فیزیکدانان معاصر» (1369)،

۳.« از علم سکولار تا علم دینی» (1377) ،

۴.« آیا علم می تواند دین را نادیده بگیرد؟» ( 1387 ) ،

۵.«علم ودین وفلسفه» ( 1393) ،

۶.« خدا باوری و دانشمندان معاصر غربی» ( 1395) ،

۷.« فرهنگ و پیشرفت مطلوب» (1396) ،

۸.« علم و دین در افق جهان بینی توحیدی » ( 1398) ،

۹. « جستارهائی در فیزیک معاصر» ( در دست انتشار).

منابع

---------------------------

- زندگی نامه و کارنامۀ دکتر مهدی گلشنی ؛ نوشته دکتر سید حجت الحق حسینی.

برچسب‌ها: مشاهیر تهران, مشاهیر اصفهان, فیلسوفان تهران, زادگان ۱۳۱۷ ه

دکتر بتول نجفی

زندگینامه

دکتر بتول نجفی متولد آذر1323 در اصفهان و فرزند مرحومین آیت الله حاج شیخ محمد باقر نجفی و حاجیه خانم نصرت ملاباشی و همسر دکتر مهدی گلشنی است. او تحصیلات دانشگاهی اش را در آمریکا گذراند و سالها به مطالعه و ترجمه در عرصۀ پژوهشی علم و دین مشغول بوده است. وی علاوه بر ترجمۀ مقالات متعدد و شرکت در کنفرانسهای بین المللی در این زمینه ، کتابهای متعددی را نیز در حوزۀ تحقیقات میان رشته ای علم و دین به زبان فارسی ترجمه کرده است.

وی سرانجام پس از مدتی بیماری در غروب یک شنبه ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۰ ه. ش. در تهران درگذشت

آثار :

1- جان هاتون ، در جستجوی خدا: آیا علم می تواند در شناخت خدا به ما کمک کند ؟ ، (مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی، 1378).

2- هارولد کونیگ، آیا دین برای سلامتی شما سودمند است ؟ : آثار دین بر بهداشت جسم و روان ، ( تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ، 1380).

3- راسل استنارد، چشم انداز خداباوری در قرن بیست و یکم، ( تهران : مؤسسۀ انتشارات علمی دانشگاه صنعتی شریف ، 1381).

4- جان هات ، علم و دین : از تعارض تا گفتگو ، ( قم: کتاب طه ، 1382).

5- مارک ریچاردسون و همکاران، نقش ایمان در علم : عالمان در جستجوی حقیقت ،

( تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ، 1384).

6- مهدی گلشنی: آیا علم می تواند دین را نادیده بگیرد؟ ( تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ، 1387).

7- ارنست شوماخر ، رهنمای حیرت زدگان، ( تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ، 1391).

8- هارولد کونیگ ، قدرت شفا بخشی ایمان: کاوش علم در آخرین مرز بزرگ پزشکی ، در دست انتشار.

منابع

------------------------------

- یادداشت ارسالی دکتر مهدی گلشنی در مهر ماه ۱۳۹۹

برچسب‌ها: مشاهیر اصفهان, مشاهیر تهران, زادگان ۱۳۲۳ ه ش, درگذشتگان ۱۴۰۰ ه ش